Fala upałów nadeszła, a wraz z nią czas odpoczynku na świeżym powietrzu – leżaki, pikniki i błogi relaks po pracy. W takich momentach często towarzyszą nam nie tylko promienie słońca, ale też owady – pszczoły, trzmiele czy osy. Wystarczy słodki zapach napoju lub owocu, by w kilka chwil się pojawiły. Niestety, kontakt z nimi bywa bolesny – przekonałam się o tym ostatnio na własnej skórze. Wystarczyła chwila nieuwagi i… użądlenie gotowe. Warto więc przypomnieć sobie, co zrobić w takiej sytuacji.

Co zrobić po użądleniu osy?

Nie wysysaj jadu. Nie zostawiaj żądła. Usuń je jak najszybciej.
To najważniejsza zasada, ponieważ woreczek jadowy może nadal uwalniać toksynę do skóry.
Najlepiej użyć do tego przedmiotu o cienkiej, twardej krawędzi – np. karty płatniczej lub dowodu osobistego. Ustawiamy ją niemal równolegle do skóry i przesuwamy tuż przy miejscu użądlenia, aby delikatnie podważyć i usunąć żądło.

Nie należy usuwać go palcami lub pęsetą, ponieważ można w ten sposób ścisnąć woreczek z jadem i wprowadzić go jeszcze więcej pod skórę. Po usunięciu żądła warto przyłożyć chłodny kompres – może to być lód owinięty w chusteczkę, zimna łyżka lub cokolwiek, co akurat masz pod ręką. Chłód zmniejszy obrzęk, ból i uczucie pieczenia.

Czym posmarować miejsce po ukąszeniu owada?

Aby złagodzić objawy, takie jak rumień, świąd i obrzęk, warto zastosować preparaty kortykosteroidowe – np. 0,5% krem hydrokortyzonowy lub Laticort.
Jeśli nie masz ich w apteczce, pomocne będą również środki przeciwświądowe i przeciwalergiczne dostępne bez recepty, np. Fenistil żel. Dobre efekty dają też preparaty chłodzące i miejscowo znieczulające, takie jak Sarnol.

Silny świąd często prowokuje drapanie, a to może prowadzić do nadkażeń bakteryjnych. W takich przypadkach warto sięgnąć po maść zawierającą antybiotyk, np. 1–2% maść detreomycynową, stosowaną 2 razy dziennie przez kilka dni.
Jeśli masz wątpliwości, czy reakcja jest prawidłowa, najlepiej skonsultować się z lekarzem.

Czy pszczoła zawsze ginie po użądleniu?

Tak – dotyczy to pszczoły miodnej. Jej żądło ma zadziory, które po użądleniu pozostają w skórze, a pszczoła traci część swoich narządów wewnętrznych i ginie.
Trzmiele mają żądła z mniejszą liczbą zadziorów, dzięki czemu mogą żądlić wielokrotnie bez ryzyka śmierci.
Osy również mogą żądlić wiele razy – ich żądło jest gładkie i nie pozostaje w skórze.

Skąd wiedzieć, że jesteś uczulony na jad owadów?

Jeśli po użądleniu pojawia się utrzymujący się przez kilka dni obrzęk o średnicy powyżej 10 cm, może to wskazywać na uczuleniową reakcję organizmu lub zakażenie.
W takiej sytuacji konieczna jest konsultacja z alergologiem, który może zlecić:

• punktowe testy skórne z jadem owadów,
• badanie poziomu przeciwciał klasy IgE (oznaczane metodą RAST).

Wysoki poziom tych przeciwciał oraz silna reakcja w testach wskazują na podwyższone ryzyko wystąpienia silnej reakcji przy kolejnym użądleniu.
Leczenie ogólne w takich przypadkach obejmuje leki przeciwhistaminowe, a czasami również antybiotyki, jeśli doszło do infekcji skóry.

Jak się chronić przed użądleniami owadów?

1. Osoby z wysokim ryzykiem reakcji alergicznej powinny mieć przy sobie adrenalinę (epinefrynę) w autostrzykawce.
2. Unikaj jaskrawych ubrań, zwłaszcza w kolorze żółtym, który przyciąga owady.
3. Nie używaj perfum ani mocno pachnących kosmetyków.
4. Omijaj miejsca, gdzie mogą być gniazda os lub pszczół, a także kosze na śmieci czy otwarte pojemniki z jedzeniem.

Kiedy sytuacja staje się groźna?

Użądlenie w obrębie jamy ustnej (np. po wypiciu słodkiego napoju lub zjedzeniu owocu) może spowodować obrzęk warg, języka i krtani.
W takich przypadkach szybko pojawiają się objawy niepokoju – uczucie duszności, lęk, osłabienie – i może dojść do obrzęku krtani zagrażającego życiu.
Wystąpienie objawów reakcji anafilaktycznej wymaga natychmiastowej pomocy medycznej i wdrożenia leczenia przeciwwstrząsowego.

Podsumowanie

Choć użądlenie osy, pszczoły czy trzmiela najczęściej kończy się tylko chwilowym bólem i obrzękiem, warto wiedzieć, jak prawidłowo zareagować. Szybkie usunięcie żądła, chłodny kompres i odpowiednie środki łagodzące mogą znacząco skrócić czas gojenia.
Osoby z alergią powinny być szczególnie ostrożne – wykonanie testów IgE i noszenie adrenaliny może uratować życie.